28-07-05

Taalprobleem: pas / maar

FOUT ? Michael Schumacher is pas zevende.

Is die zin fout?
Dat hangt ervan af.

Hij is juist als wordt bedoeld: "Michael Schumacher is nog niet lang geleden over de eindstreep gereden, en hij eindigde op de zevende plaats."
Als echter wordt bedoeld: "Michael Schumacher eindigde niet hoger in de uitslag dan op de zevende plaats," dan is het fout.

'Pas' is een bijwoord van tijd.
Zoals de meeste bijwoorden heeft het een heel scala aan betekenissen, die erg met elkaar verwant zijn.

Het betekent in de eerste plaats: "juist, net, zopas, zo-even, nog niet lang'.

Voorbeelden:
- Hij is pas vertrokken.
- Het bericht is pas aangekomen.
- Hij is pas klaar.

'Pas' betekent ook: 'niet later dan'.
Voorbeelden:
- Het is pas acht uur.
- Pas tien jaar na de moord werd de dader gearresteerd.

'Pas' betekent verder: 'niet ouder dan'.
Voorbeelden:
- Ze is pas twintig jaar.

En ook: 'niet verder dan'.
Voorbeelden:
- We zijn pas in Utrecht.

En 'nog maar net'.
Voorbeelden:
- Dat is pas het begin.

Er is meer: het betekent ook 'niet eerder dan'.
Voorbeelden:
- Hij staat pas om acht uur op.
- dan pas
- nu pas

Onze openingszin moet dus zijn:
- Michael Schumacher is maar zevende.
- Michael Schumacher is slechts zevende.

Maar toch hoor je nogal eens 'pas' in zinnen zoals onze openingszin.

Waar komt dat vandaan?
Het is een hypercorrectie.
Het Franse 'que' wordt vaak vertaald door 'maar'.

Voorbeelden:

- Frans: 'Il ne vient que demain' wordt FOUT 'Hij komt maar morgen' i.p.v. GOED 'Hij komt pas morgen'.

- Frans: 'Il ne reviendra qu'en 2007' wordt FOUT 'Hij komt maar in 2007 terug.' i.p.v. GOED 'Hij komt pas in 2007 terug.'

Let wel: 'que' vertalen als 'maar' is niet per se verkeerd, maar het is wel verkeerd als het om een tijdsbepaling gaat.
Met andere woorden: men leert dat 'maar' vaak verkeerd is, en dat het in zo'n geval 'pas' moet zijn. Daardoor gaat men ook 'maar' vervangen door 'pas' waar het 'maar' moet blijven. Dat is hypercorrectie.
Hypercorrectie ontstaat eigenlijk omdat men de taalregel niet goed kent. Men weet wel dat er iets verkeerd is, maar men weet niet precies wat. En daardoor ontstaan zinnen zoals: 'Michael Schumacher is pas zevende.' (hypercorrectie vorm) terwijl 'Michael Schumacher is maar zevende.' goed is, maar als fout wordt aangevoeld.

14:14 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (3) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

Commentaren

°°°° Ik ben bang om haar iets te schrijven.
Is het wel correct?
Bibber-Bibber....
Groetjes

Gepost door: emiel | 28-07-05

Reageren op dit commentaar

chique dinges! Interessante site! Hier kom ik vast en zeker nog langs !

Gepost door: Brom Vlieg | 28-07-05

Reageren op dit commentaar

Bang Hmm? Is dat een taalvraag over de zin 'Ik ben bang om haar iets te schrijven'? Of is het een uitdrukking van de angst niet correct te kunnen schrijven ontstaan na al die taalproblemen die hier werden gepubliceerd? Of is het de angst voor de afwijzing?

Gepost door: Peter | 29-07-05

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.