28-07-05

Taalprobleem: pas / maar

FOUT ? Michael Schumacher is pas zevende.

Is die zin fout?
Dat hangt ervan af.

Hij is juist als wordt bedoeld: "Michael Schumacher is nog niet lang geleden over de eindstreep gereden, en hij eindigde op de zevende plaats."
Als echter wordt bedoeld: "Michael Schumacher eindigde niet hoger in de uitslag dan op de zevende plaats," dan is het fout.

'Pas' is een bijwoord van tijd.
Zoals de meeste bijwoorden heeft het een heel scala aan betekenissen, die erg met elkaar verwant zijn.

Het betekent in de eerste plaats: "juist, net, zopas, zo-even, nog niet lang'.

Voorbeelden:
- Hij is pas vertrokken.
- Het bericht is pas aangekomen.
- Hij is pas klaar.

'Pas' betekent ook: 'niet later dan'.
Voorbeelden:
- Het is pas acht uur.
- Pas tien jaar na de moord werd de dader gearresteerd.

'Pas' betekent verder: 'niet ouder dan'.
Voorbeelden:
- Ze is pas twintig jaar.

En ook: 'niet verder dan'.
Voorbeelden:
- We zijn pas in Utrecht.

En 'nog maar net'.
Voorbeelden:
- Dat is pas het begin.

Er is meer: het betekent ook 'niet eerder dan'.
Voorbeelden:
- Hij staat pas om acht uur op.
- dan pas
- nu pas

Onze openingszin moet dus zijn:
- Michael Schumacher is maar zevende.
- Michael Schumacher is slechts zevende.

Maar toch hoor je nogal eens 'pas' in zinnen zoals onze openingszin.

Waar komt dat vandaan?
Het is een hypercorrectie.
Het Franse 'que' wordt vaak vertaald door 'maar'.

Voorbeelden:

- Frans: 'Il ne vient que demain' wordt FOUT 'Hij komt maar morgen' i.p.v. GOED 'Hij komt pas morgen'.

- Frans: 'Il ne reviendra qu'en 2007' wordt FOUT 'Hij komt maar in 2007 terug.' i.p.v. GOED 'Hij komt pas in 2007 terug.'

Let wel: 'que' vertalen als 'maar' is niet per se verkeerd, maar het is wel verkeerd als het om een tijdsbepaling gaat.
Met andere woorden: men leert dat 'maar' vaak verkeerd is, en dat het in zo'n geval 'pas' moet zijn. Daardoor gaat men ook 'maar' vervangen door 'pas' waar het 'maar' moet blijven. Dat is hypercorrectie.
Hypercorrectie ontstaat eigenlijk omdat men de taalregel niet goed kent. Men weet wel dat er iets verkeerd is, maar men weet niet precies wat. En daardoor ontstaan zinnen zoals: 'Michael Schumacher is pas zevende.' (hypercorrectie vorm) terwijl 'Michael Schumacher is maar zevende.' goed is, maar als fout wordt aangevoeld.

14:14 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (3) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

17-07-05

Verwarde woorden: boeiend en interessant

Het goede woord is 'boeiend', niet 'interessant'. 'Interessant' is iets waar je belang bij hebt. Je huurcontract is interessant, je arbeidscontract ook. Maar sommige dingen zijn boeiend: ze houden je vast. En soms zijn ze verrassend. Boeiend en verrassend, dan kan het niet meer stuk.

10:34 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

15-07-05

Tellen van vertalingen

Een collega meldde dit probleem:

"Ik heb onlangs een korte tekst vertaald waarin een paar keer denaam van een bedrijf werd genoemd. De opdrachtgever heeft het aantal keren dat deze naam voorkwam van het totale aantal woorden afgetrokken (rond 6%) omdat de naam niet vertaald diende te worden."

De klant maakte om te beginnen als klant een fout, want hij had dat niet met de vertaler afgesproken toen hij de opdracht aanbood.
Maar daar stopt het niet.
Ook de redenering van de klant klopt niet.
Er moet bijv. wel worden uitgezocht of de naam grammaticaal op dejuiste plek in de zin zit, er moet worden beslist of de naam in bron- endoeltaal op dezelfde manier gebruikt kan worden (samenstellingen, naamval, geslacht, meervoudsvormen...), er moet zelfs worden beslist ofde naam in de doeltaal überhaupt wel steeds gebruikt moet worden: misschien moet het product- of de bedrijfsnaam in sommigezinnen worden weggelaten of toegevoegd.
Ook is een woordtelling maar een hulpmiddel om een idee tekrijgen van de omvang van het werk. De berekening is nietgebaseerd op de feitelijke inspanning per woord, al was het maaromdat een vertaler niet woord voor woord vertaalt, maar pertekst/tekstdeel/idee/zin/zinsdeel.
De feitelijke inspanning per woord varieert zeer, soms zoek je een kwartier of uur naar één woord, soms zijnhele zinnen glashelder en gaat het allemaal heel snel.
Ook voorzover een naam inderdaad weinig inspanning kost, dan nogtelt hij mee voor het gemiddelde. Ook woordjes als "de", "is" en"in" zijn (soms, afhankelijk van taalpaar) heel snel te vertalen,maar tellen toch volledig mee. Als zulke woorden niet meegeteldwerden, zou redelijkerwijs ook voor lastige termen die veelresearch vereisen een (hoger) uurtarief moeten gelden. Dat wil deopdrachtgever vast ook niet. In teksten met veel (soms losse)lastige termen kan dat erg oplopen.
De vertaler bepaalt zijn prijs op basis van een gemiddelde inspanning per woord/zin/teken.
Een woordtarief heeft vrijwel niets met het werk per woordte maken.

12:04 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (3) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

14-07-05

Taalprobleem: apostrof bij verkleinwoorden van cijfer- en letterwoorden

FOUT Hij had zijn hele carrière bij hetzelfde aanneembedrijf gewerkt,en zijn cv'tje besloeg amper een half A4-tje.

GOED Hij had zijn hele carrière bij hetzelfde aanneembedrijf gewerkt,en zijn cv'tje besloeg amper een half A4'tje.

VERKLARING
Je gebruikt een apostrof bij verkleinwoorden van cijfer- en letterwoorden.

De apostrof wordt gebruikt bij afleidingen (o.a. verkleinwoorden enbezitsaanduidingen of genitiefvormen) en meervoudsvormen van cijfer- en letterwoorden. Het gaat hierbij om de achtervoegsels -tje, -er/-ster en -s. Het is daarom A4'tje en bijvoorbeeld ook 65+'er, VVD'ster, NV's, tv'tje en PvdA's beleid.

Bijzonderheid
In samenstellingen waarin het eerste lid een cijfer- of letterwoord is,schrijven we een koppelteken: A4-formaat, 65+-pas, VVD-vrouw, tv-toestel, PvdA-beleid.

Wanneer we A4'tje willen afbreken aan het eind van een regel, wat weoverigens beter kunnen vermijden, dan schrijven we wel een koppelteken. De apostrof valt dan weg: A4-/tje en ook: 65+:-er, PvdA-/ster, tv-/tje.

16:37 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

10-07-05

Taalprobleem: meervoudsvormen van tijdaanduidingen

FOUT Na amper zes maand als minister stapt hij op.

GOED Na amper zes maanden als minister stapt hij op.

VERKLARING

Alleen de tijdaanduidingen op -r blijven in het enkelvoud na een bepaald telwoord. Het is dus zes uur, zes jaar, zes kwartier.

Na een onbepaald telwoord worden die woorden wél verbogen.Het is dus ook: een paar uur, een paar jaar, een paar kwartier.

Echter: de tijdaanduidingen die niét op een -r eindigen, worden wel in het meervoud gezet na een bepaald telwoord. Het is dus: zes dagen, zes weken, zes maanden.

Tijdaanduidingen die niet op een -r eindigen, worden dus na een meervoudig telwoord altijd in het meervoud gezet.

Het is een van de moeilijkste regels, omdat sommige dialecten anders werken. Ik heb hem dan ook op een etiketje geschreven en dat op de rand van mijn pc-monitor gekleefd.

00:37 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (3) | Tags: taalprobleem, meervoudsvormen, tijdaanduidingen, tijdsaanduidingen | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

09-07-05

Taalprobleem: onverwachte plaatsnamen

FOUT Hong Kong wordt op de Olympische Spelen van 2008 het Mekka van de paardensport.

GOED Hongkong wordt op de Olympische Spelen van 2008 het mekka van de paardensport.

VERKLARING
Bovenstaande zinnen bevatten twéé fouten.
- In het Nederlands spellen we Hongkong in één woord. De vuistregel is dat we aaneenschrijven wat slechts één woordaccent draagt, m.a.w.: wat één woord is. Het woordaccent is dus een regel om te herkennen of iets één of meer woorden is. En voor iemand een opmerking maakt: het vraagt inderdaad een goed ontwikkeld gehoor en idem taalgevoeligheid om in alle gevallen het woordaccenten te herkennen en te onderscheiden van bijvoorbeeld het secundaire woordaccent bij lange woorden, en van andere accenten zoals zinskernaccenten, zinsaccenten en beklemtoningsaccenten Of: have fun !
- Alleen de plaatsnaam Mekka krijgt een hoofdletter; in figuurlijke zin wordt mekka met kleine letter gespeld.

20:54 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

04-07-05

Taalprobleem: getal van munteenheden en maataanduidingen

FOUT
a) Van Cauwenberghe spreekt van honderden miljoenen euro.
b) In korte tijd stond er een file van tientallen kilometer.

GOED
a') Van Cauwenberghe spreekt van honderden miljoenen euro's.
b') In korte tijd stond er een file van tientallen kilometers.

VERKLARING
Na een onbepaald telwoord (honderden miljoenen, tientallen) staat een munteenheid en een maataanduiding in het meervoud.

16:13 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |