06-10-05

Taalprobleem: tevergeefs / vergeefs

FOUT Hij deed verschrikkelijk hard zijn best, maar het bleven uiteindelijk allemaal tevergeefse pogingen. Hij voelde zich totaal mislukt.

GOED Hij deed verschrikkelijk hard zijn best, maar het bleven uiteindelijk allemaal vergeefse pogingen. Hij voelde zich totaal mislukt.

VERKLARING

Tevergeefs is een bijwoord. Vergeefs is zowel bijwoord als adjectief. Alsje het niet precies meer weet, gebruik je altijd vergeefs.

Toelichting

Voor een zelfstandig naamwoord - zoals in "een vergeefse poging" - kanalleen "vergeefs" gebruikt worden. We noemen "vergeefs" in dat geval een attributief gebruikt bijvoeglijk naamwoord.

"Vergeefs" kan ook voorkomen als predicatief gebruikt bijvoeglijk naamwoord en als bijwoord.

"Tevergeefs" komt alleen voor als predicatief gebruikt bijvoeglijk naamwoord of als bijwoord, nooit als attributief gebruikt bijvoeglijk naamwoord.

Een attributief gebruikt bijvoeglijk naamwoord benoemt een eigenschap of kenmerk van een zelfstandig naamwoord, en staat vlak voor dat zelfstandig naamwoord:

(1) De laatste weken deden verschillende avonturiers een vergeefse poging om de wereld rond te reizen in een luchtballon.

(2) Hij deed een vergeefs beroep op haar inlevingsvermogen.

(3) Hij probeerde de stapel tegen te houden, maar het was vergeefse moeite.

Een bijvoeglijk naamwoord kan ook predicatief gebruikt worden. In dat geval zegt het ook iets over het zelfstandig naamwoord, maar staat het verderop in de zin.

Voorbeelden zijn:

(4) De poging van de Amerikanen was vergeefs/tevergeefs.

(5) Die moeite bleek al snel vergeefs/tevergeefs.

Een bijwoord geeft nadere informatie over de handeling die door hetwerkwoord wordt uitgedrukt.

Dat is het geval in de volgende zinnen:

(6) Hij probeerde tevergeefs/vergeefs de vallende stapel boeken tegen te houden.

(7) Hij hoopte tevergeefs/vergeefs haar binnenkort terug te zien.

14:21 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

De commentaren zijn gesloten.