19-10-15

Nieuw Groot Woordenboek van de Nederlandse taal

van dale, lexicografie, woordenboek, nederlands, groot woordenboek van de nederlandse taal, 2015, 15e editie1864: Calisch en Calisch houden hun verklarend woordenboek Nederlands boven de doopvont. Dat is opvallend, want in hetzelfde jaar verscheen het eerste deel van het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Die parallel tussen het WNT en de Dikke Van Dale is nooit verdwenen.

De reden is eenvoudig: woordenboeken bouwen altijd voort op bestaande woordenboeken, behalve enkele honderden jaren geleden. Maar dat is een ander hoofdstuk van de lexicologie.

Calisch en Calisch wilden zich misschien minstens gedeeltelijk baseren op het WNT.

Maar het WNT was in 1864 niet volledig: alleen het eerste deel van A tot ajuin verscheen. Voor alle andere woorden moesten C&C dus elders te rade gaan. Dat was het door hun vader uitgegeven Fransch-Hollandsch en Hollandsch-Fransch woordenboek. En dat zal wel weer op andere boeken hebben gesteund.

Het Nederlands-Franse deel van het Nieuw Fransch-Nederduitsch en Nederduitsch-Fransch Woordenboek van S.J.M. van Moock werd door Van Dale gecombineerd met het werk van C&C, en zo ontstond in 1872 de eerste Van Dale.
In 1998 werd het WNT eindelijk voltooid, en gedurende al die jaren werd bij elke nieuwe editie van de Dikke Van Dale geput uit de resultaten van de WNT, aangevuld met zelfs inzendingen van de gebruikers.

Er is echter een probleem met het WNT: het werk was zo groots opgevat, dat op een bepaald moment werd besloten niet alle Nederlandse woorden op te nemen. Daarvoor werd zelfs een ander project opgestart. Bovendien had het WNT wetenschappelijke pretenties: elke ingang is een poging om de etymologie van het woord te beschrijven, en niet alleen de betekenis ervan. Het boek werd ook afgeladen met vindplaatsen van de woorden, om te bewijzen dat de vastgestelde etymologische, grammaticale en semantische ontwikkelingen juist waren. Daardoor is het om woorden op te zoeken compleet onbruikbaar.

Nog erger is dat het is gespeld volgens de spellingregels uit de 19e eeuw, zelfs toen die al lang waren opgegeven. Zeker daardoor is het voor de huidige gebruikers onleesbaar.

Het resultaat was in elk geval dat iedere nieuwe Van Dale dikker werd. De eerste uitgave was al omvangrijk, maar kon nog als één deel worden gepubliceerd. Uiteindelijk groeide het uit tot de huidige drie delen, en naar verluidt zou het daar bij blijven.

Dat is echter de vraag: ook deze uitgave telt weer meer woorden dan de vorige, zelfs al werden er heel wat geschrapt. Het boek werd aangevuld met allerlei nieuwigheden, die voor het WNT niet eens denkbaar waren. Zoals app.

Leuk is dat de Dikke Van Dale de etymologie niet helemaal heeft opgegeven. Die wordt bij sommige lemma's in een andere kleur weergegeven, zodat bij 'app' wordt vermeld dat het is afgeleid van het Engelse 'application'. Soms staat er ook een datum bij, 'Apostaat' blijkt al in 1504 in het Nederlands voor te komen.

In de vorige editie werden in de Van Dale ook illustraties toegevoegd. Dat is noodzakelijk om te voorkomen dat je in cirkeltjes leest. De tekeningen zijn wat klein, en er zouden er meer mogen zijn. Het zou bijvoorbeeld geen slecht idee zijn om bij 'wiskunde' of een gelijkaardig woord meerdere wiskundige figuren samen af te beelden. Er zijn ook niet echt veel afbeeldingen. Als je wat bladert, moet je zelfs wat geluk hebben om er eentje te vinden. Op dat gebied kan het boek dus nog worden verbeterd.

Toen de nieuwste editie werd voorgesteld, gewaagden sommigen dat het de laatste papieren versie zou zijn. Wij betwijfelen dat. Om te beginnen is de Van Dale nooit iets geweest dat echt in grote aantallen werd gekocht. Het is altijd een boek geweest dat je één of twee keer in je leven kocht om er zo lang mogelijk mee te doen. De normale huidige prijs is 179 euro, en de voorintekenprijs was 149 euro. Ter vergelijking: de nieuwe editie van 1984 kostte 6000 BEF, dus eigenlijk evenveel als de huidige voorintekenprijs. En dat was dertig jaar geleden. Het is dus nooit een boek geweest dat je er even tussendoor kocht. Waarom zou dat nu anders zijn? En waarom zou het dan nu worden weggeconcurreerd door internettoepassingen? Overigens: wie de papieren versie koopt, krijgt er één jaar gratis internettoegang bij.

Sommigen wijzen erop dat mobiele toepassingen zo'n zwaar boek van ongeveer zes kilogram overbodig zouden maken, maar mobiele toepassingen zijn evenmin altijd handig. Dus dat zit ook wel snor. En de kleinere pocketwoordenboeken verschijnen ook nog altijd.

Dus ergens zal dat papieren woordenboek wel overleven. Er zijn enkele nadelen, maar er zijn ook voordelen. Nog altijd slaagt geen enkel computerscherm erin om hetzelfde overzicht te bieden als een blad papier. We herinneren ons zelfs dat het schrijven op beeldscherm een aanpassing vroeg doordat het overzicht slechter was. En de Dikke Van Dale heeft aan die overzichtelijkheid nog bijgedragen, doordat bij lange lemma ook een mini-inhoudsopgave staat.

De encyclopedische waarde is versterkt doordat er kaderteksten werden toegevoegd, maar die beperken zich tot vaktermen uit de taalwetenschap, spelling en lexicografie. Rekening houdende met de soms waanzinnige veranderingen die de Spellingcommissie de laatste decennia probeerde door te voeren (o.a. het hilarische '1 aprilgrap' i.p.v. '1-aprilgrap'), is dat heel welkom.

Met deze nieuwe Van Dale zijn we weer gered voor tien jaar.

Van Dale Groot Woordenboek van de Nederlandse taal, 2015, 15e editie, Van Dale Lexicografie, 179 euro (voorintekenprijs 149 euro)

08:35 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Actualiteit, taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: van dale, nederlands, groot woordenboek van de nederlandse taal, dikke van dale, 2015, 15e editie | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

27-08-15

Ingescheept naar Mars!



Het is een beetje een grap, maar als technisch vertaler kon ik er niet aan weerstaan: boeken voor een vlucht naar Mars!


NASA heeft een variant bedacht op de miles die je als Frequent Flyer van luchtvaartmaatschappijen kunt sparen: je kunt Frequent Flyer worden van NASA-vluchten.


Je kon je onder andere inschrijven voor de eerste vlucht van de Orion.


Momenteel loopt er een inschrijfactie voor InSight: Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport, vertaald: exploratie van het inwendige met behulp van seismisch onderzoek, aardmeetkunde en warmteoverdracht. Die missie laat een toestel voor geofysisch onderzoek op Mars landen voor onderzoek van het diepe inwendige.


InSight zal de sporen onderzoeken van planeetvorming, en ook geofysische "levenstekens": de "polsslag" (seismologisch), de "temperatuur" (sensor voor warmtestromen) en de "reflexen" (precisie-tracking). Het onderzoek richt zich op de geologische activiteit in heden en verleden van Mars.


Wie zich inschrijft krijgt een fraai vliegticket, verzamelt Frequent Flyer Miles, en je naam wordt in een chip gezet die met het toestel wordt meegestuurd, een chip die dus op Mars belandt.


Leuk, maar waarom doen ze dat?


NASA is een overheidsinstelling. Het is geen privé-organisatie zoals Apple, die op alles patent aanvraagt. NASA heeft altijd een rol gespeeld in de propaganda van de VS, maar veel leden van de organisatie menen oprecht dat ze hun werk onder de aandacht van het publiek moeten brengen, en nemen hun educatieve rol ernstig. Aangezien ze met belastinggeld worden betaald, vinden zij ook dat het publiek recht heeft op de resultaten van hun werk.


Na bijna een half miljard kilometer maakt mijn naam in 2016 een hopelijk zachte landing op Mars.


Kerngegevens van InSight


* Lanceervenster: 4 - 30 maart 2016

* Landing: 28 september 2016

* Bedrijfsduur op het oppervlak: 728 aard-dagen / 708 sol*

* Eerste zending van wetenschappelijke resultaten: oktober 2016

* Activering van instrumenten: ongeveer 60 sol (marge van 20 sol inbegrepen)

* Datavolume gedurende 1 Mars-jaar: meer dan 29 GB (verwerkte seismische gegevens op het web
gepubliceerd in 2 weken, overige wetenschappelijke gegevens minder dan 3 maanden, geen proprietary period)

* Einde van primaire opdracht: 26 september 2018


* sol: één sol is een dag op een planeet, in het geval van Mars is het dus een Mars-dag. Een sol duurt op Mars 24h 39m 35,24409s. Op Aarde (dus onze dag) duurt het 24h 00m 00,002s.

12:07 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Actualiteit | Permalink | Commentaren (3) | Tags: mars, nasa, insight, frequent flyer miles, frequent flyer | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

24-08-15

Kunstkring Parnassos viert 20 jaar, 2




De Kunstkring Parnassos bestaat 20 jaar en viert dat met een overzichtstentoonstelling beeldende kunsten & poëzie.
Die vindt plaats op vrijdag 25 september en zaterdag 26 september in het Koetshuis in het Cultureel Centrum de Abdij te Geraardsbergen.

24 DEELNEMENDE KUNSTENAARS
Jimmy Carnier, Marleen De Smet, Yvan De Vos, Albert Depessemier, Ann Dhaenens, Laurence Faes, Suzanne Faut, Roger Labee, Ruth Labee, Jenny Lemahieu, Carla Leroy, Christine Meurrens, Peter Motte, Greta Praet, André Spitaels, Toon Uyttendaele, Michel Van Breussel, Marie-Paule Van De Veire, Siska Van De Keere, Patrick Van Der Heyden, Christelle Van Ongeval, Béatrice van Pottelsberghe, Antoine Van Riet, Carl Vanden Daele

PLAATS
in het Koetshuis van Geraardsbergen (Abdijstraat 10, 9500 Geraardsbergen)

TIJD
zaterdag 26 september 2015 van 13.30 uur tot 19.00 uur
en zondag 27 september 2015 van 10.30 uur tot 18.00 uur

PRIJS
De tentoonstelling is gratis toegankelijk.

23-08-15

Kunstkring Parnassos viert 20 jaar

Kunstkring Parnassos, Manneken Parnassos

Vertalers hebben vaak belangstelling voor literatuur en de Kunstkring Parnassos richt zich niet alleen op beeldende kunsten, maar ook op poëzie. Daardoor waren sommige medewerkers van Vertaalbureau Motte wel eens lid van Parnassos.

Dit jaar viert de Kunstkring Parnassos zijn twintigjarig bestaan, en zoals het een groepje beeldende kunstenaars past, wordt dat gevierd met een tentoonstelling.

De tentoonstelling is gratis toegankelijk.

Ze is op

zaterdag 26 september 2015 van 13.30 uur tot 19.00 uur

zondag 27 september 2015 van 10.30 uur tot 18.00 uur


in het Koetshuis van Geraardsbergen (Abdijstraat 10, 9500 Geraardsbergen)

Zowel tijdens de vernissage als tijdens de tentoonstelling is er een goodie-bag met o.a. uitgaven van Peter Motte. Op die manier legt Parnassos een link met zijn vroegere literaire ambities.


getimage2.php?imageid=2718221&albumid=41700&typeid=4

Tentoonstellende deelnemers:
Jimmy Carnier, Marleen De Smet, Yvan De Vos, Albert Depessemier, Ann Dhaenens, Laurence Faes, Suzanne Faut, Roger Labee, Ruth Labee, Jenny Lemahieu, Carla Leroy, Christine Meurrens, Peter Motte, Greta Praet, André Spitaels, Toon Uyttendaele, Michel Van Breussel, Marie-Paule Van De Veire, Siska Van De Keere, Patrick Van Der Heyden, Christelle Van Ongeval, Béatrice van Pottelsberghe, Antoine Van Riet, Carl Vanden Daele




30-08-14

Beelden en woorden, in vier talen: de vis - the fish - der Fisch - le poisson



A small language intermezzo by Translation Agency Motte.
De vis - The fish - Der Fisch - le poisson

See:
http://www.vertaalbureaumotte.be

18:17 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Actualiteit, taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: vertalen, vis, fish, fisch, poisson | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

20-08-14

GentVertaalt op 19 augustus 2014, kort sfeerbeeld




Een kort sfeerbeeldje van de bijeenkomst van vertalers en tolken GentVertaalt op 19 augustus 2014.
Toen ik vertrok, gooide ik een vork op de vloer zodat ze me zich zouden herinneren.

Film door Vertaalbureau Motte

20:22 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Actualiteit, taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: gentvertaalt, vertalers, tolken, schrijvers | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

08-08-14

Frequente woorden in het Nederlands


Het is al jaren bekend: "I" (=ik) is het meest gebruikte persoonlijke voornaamwoord in het Engels.

Maar hoe zit dat in het Nederlands?

In 1975 verscheen een frequentiewoordenboek van het Nederlands, en dit jaar is er eindelijk een aangepaste versie. Niets te vroeg, want gms, webpage, internet, bluray en nog heel wat andere woorden bestonden in 1975 nog niet. 'Computer' bestond wel al, maar of je werkte emree, of je las sciencefiction, en anders kwam dat woord nauwelijks over je lippen, en meestal met enige plechtigheid.

Dit jaar verscheen 'A Frequency Dictionary of Dutch' door Carole Tiberius en Tanneke Schoonheim bij Routledge.
Ook toevallig: Carole Tiberius is computerlinguïst, en Tanneke Schoonheim is lexicograaf. Dat zou in 1975 ook anders zijn geweest.

Het zijn twee medewerkers van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden. Ze zochten de 5.000 vaakst voorkomende woorden en rangschikten die in vier genres: proza, krantenartikelen, gesproken Nederlands en .... webmateriaal.

De 5.000 woorden in het woordenboek kwamen in minstens 99,9 procent van de onderzochte documenten voor.
Het onderzoek wou het karakollenprobleem vermijden. Daarom werden alle onderzochte teksten opgedeeld in stukken van 2000 woorden. Het woord 'karakol' wordt weinig gebruikt, maar als er in de onderzochte teksten toevallig een stuk over karakollen zit, schiet de frequentie ervan omhoog. Door het volledige corpus in gelijke delen van 2000 woorden te splitsen, kan zo'n concentratie worden vastgesteld.

En wat is nu dat meest gebruikte woord? Het lidwoord "de". (Het werk van een vertaler is echt wel boeiender dan dat van een taalkundige - grijns.) Ook in het Engels en in het Frans staan "the" en "le" op nummer één. Daarna volgen: "en", "in", "van", "op", "zijn", "het", "een", "voor" en "die". Het zijn dus allemaal woordjes die helpen een zin te organiseren.

Die 5.000 hoogfrequente woorden komen in 95 procent van de Nederlandstalige teksten en gesprekken voor. Maar 200.000 woorden maken deel uit van de overige 5 procent.