24-04-07

Taalprobleem: na aan het hart liggen

EERSTE VARIANT Vandaag maken we kennis met de mensen die hem nauw aan het hart liggen.
TWEEDE VARIANT Vandaag maken we kennis met de mensen die hem na aan het hart liggen.

VERKLARING
'Na' betekent 'dicht bij'.
Maar daarmee is ons probleem niet opgelost.
Geen enkele Van Dale lijkt de uitdrukking 'nauw aan het hart' te kennen, wel 'na aan het hart'.
De Taaladvies.net klasseert 'nauw aan het hart' echter als standaardtaal.
De uitdrukking is wel opgenomen in enkele taalboeken, maar die zijn allemaal Vlaams. En twee daarvan geven expliciet of impliciet de voorkeur aan 'na aan het hart':
Stijlboek VRT (2003) doet dat expliciet, en het Vlaams-Nederlandswoordenboek (2003) doet dat impliciet door het als Vlaams te klasseren.
We moeten we daar dan mee aanvangen?

Een zoektocht met een populaire zoekmachine levert het volgende op:

  • nauw aan het hart
    • Belgische Nederlandstalige sites: 49.300 pagina's
    • Nederlandse Nederlandstalige sites: 750 pagina's
  • na aan het hart
    • Belgische Nederlandstalige sites: 30.500 pagina's
    • Nederlandse Nederlandstalige sites: 47.800 pagina's
(meting uitgevoerd op 24 april 2007)

Met andere woorden: in Nederland is de uitdrukking 'nauw aan het hart' heel weinig gebruikt, en is er een heel sterke voorkeur voor 'na aan het hart'.
In België is er een voorkeur voor 'nauw aan het hart', maar is 'na aan het hart' heel goed bekend en wordt het veel gebruikt. Wat doe je met zulke resultaten?
Vertalers zou ik aanraden te kiezen voor 'na aan het hart'. Schrijvers daarentegen kunnen best gebruik maken van hun vrijheid om te doen wat ze willen.
Ik ben er geen voorstander van om voortdurend woorden en uitdrukkingen te vermijden omdat ze in Nederland minder bekend zijn dan in België, omdat zoiets onvermijdelijk tot taalverarming leidt.
Wat is er tenslotte mis mee dat het Nederlands twee uitdrukkingen zou kennen voor 'na/nauw aan het hart liggen'?
Maar als vertaler moet je wel zeker zijn dat je tekst door zo veel mogelijk mensen wordt begrepen, en vandaar dat ik vertalers aanraad het te vermijden.
De vraag is waarom er zo'n groot verschil is tussen Nederlandse en Belgische sites.
Daarom onderzochten we ook het voorkomen van de woordjes 'na' en 'nauw'.

  • nauw
    • Belgische Nederlandstalige sites: 762.000 pagina's
    • Nederlandse Nederlandstalige sites: 1.270.000 pagina's
  • na
    • Belgische Nederlandstalige sites: 1.900.000 pagina's
    • Nederlandse Nederlandstalige sites: 6.260.000 pagina's
(meting uitgevoerd op 24 april 2007)

Met andere woorden: het woordje 'na' wordt zowel in België als in Nederland meer gebruikt dan het woordje 'nauw'.
De vraag is natuurlijk: waarom?
Beide woordjes hebben veel betekenissen. In de uitdrukking 'nauw aan het hart' is 'nauw' een voorzetsel, maar in 'een nauwe straat' is het een bijvoeglijk naamwoord. Het kan zelfs een zelfstandig naamwoord zijn: 'Hij zit in het nauw.'
Aangezien 'na' in veel gevallen een voorzetsel is (een zoekmachine geeft 'na' ook als afkorting), kent het veel betekenisvarianten.
Zonder grondiger onderzoek kan dus nauwelijks iets worden besloten op basis van het voorkomen van 'na' en 'nauw'.

13:07 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

23-04-07

Taalprobleem: een kopje in een tas

FOUT Hij stootte zijn tas om en zag gegeneerd hoe de koffie recht in haar aktetas liep.

GOED Hij stootte zijn kop om en zag gegeneerd hoe de koffie recht in haar aktetas liep.

VERKLARING
Het is een van de hardnekkigste taalfouten, maar mensen die ze maken beseffen vaak niet hoe erg ze opvalt, en hoe slordig ze overkomt.
Koffie drink je uit een kop die op een schoteltje staat.
Tas en ondertas zijn letterlijk vertaald Frans en geen algemeen Nederlands.

Wie ziek is, of ziek geweest is, weet dat een zieke slordiger is dan iemand die gezond is. Slordigheden geven daardoor gemakkelijk een indruk van zwakte.

13:05 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

16-04-07

Taalprobleem: door (een) onbekende oorzaak

FOUT Het vuur ontstond om een nog onbekende reden in de slaapkamer van de ouders op de eerste verdieping.
GOED Het vuur ontstond door (een) nog onbekende oorzaak in de slaapkamer van de ouders op de eerste verdieping.


VERKLARING
Met een reden motiveert iemand waarom hij iets zegt of doet. De oorzaak verwijst naar de omstandigheden die ergens toe leiden.
Het lidwoord "een" wordt een meestal weggelaten.

14:47 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taalprobleem, taalkunde, taal | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

13-04-07

Taalprobleem: automonteur

FOUT De automecanicien was stapelgek op snelle bolides, maar reed meestal met opgelapte ouwe karren.

GOED De automonteur was stapelgek op snelle bolides, maar reed meestal met opgelapte ouwe karren.

VERKLARING
De vakman die aan je auto werkt is een automonteur en geen mecanicien.

Bron: ABN-gids, P.C. Paardekooper, Den Haag, Sdu, Standaard, 1996

14:10 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

08-02-07

Taalprobleem: niet (in) het minst

FOUT Het was een WK met veel dramatiek, niet in het minst voor onze landgenoten.
GOED Het was een WK met veel dramatiek, niet het minst voor onzelandgenoten.


VERKLARING
"Niet in het minst" en "niet het minst" is een gevaarlijk duo, en kan dus misschien beter worden vermeden.
"Niet in het minst" betekent "helemaal niet".
"Niet het minst" betekent "vooral".

20:19 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

Taalprobleem: tijdsbepaling met in/op

FOUT Tussendoor begraven aanhangers van Hamas en van Fatah hun doden, nu al 25 op vier dagen tijd.
GOED Tussendoor begraven aanhangers van Hamas en van Fatah hun doden, nu al 25 in vier dagen (tijd).

VERKLARING
- op een bepaald moment
maar
- in een bepaalde periode.

20:18 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

23-01-07

Taalprobleem: lenen, ontlenen, geld opnemen

FOUT Test-Aankoop is geen voorstander van hypothecaire leningen met een looptijd van 40 jaar, wegens de gevolgen voor wie ontleent.
GOED Test-Aankoop is geen voorstander van hypothecaire leningen met een looptijd van 40 jaar, wegens de gevolgen voor wie het geld opneemt.

VERKLARING
Ontlenen aan ('overnemen', 'te danken hebben aan') is wel goed in de volgende context: woorden aan het Engels ontlenen, ergens zijn naam aan ontlenen.

09:37 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (1) | Tags: taal, taalprobleem, taalkunde | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |