10-01-08

Capricornus 12

Capricornus 12Dit is een ramp voor een vertaler: een stripverhaal zonder woorden: het twaalfde album uit de reeks "Capricornus" van Andreas.

Andreas heeft wel al vaker platen getekend die volledig steunen op de tekening, en die elk woord verbannen naar het rijk van de literaire leuteraars, maar deze keer is hij wel erg ver gegaan: 54 platen zonder één enkel woord. 54, geen 44! En dat zelfs zonder titel!

Alhoewel... voor de volledigheid moeten we toegeven dat er toch wel letters in staan. Maar Andreas heeft wel vermeden er genoeg letters op te zetten om een volledig woord te krijgen. Wie de puzzelende Andreas kent, weet dat het woord cruciaal kan worden voor de volgende afleveringen.

En werkt dat, zo'n woordenloos album?

Er waren moment dat ik dacht: het wordt niks.

Maar toch: zonder woorden vertelt Andreas een volledig verhaal, met begin, midden en slot. En zoals het einde van elk verhaal moet doen, wekt ook dit emoties op.

Toen ik dacht: "Dit wordt niks,", zat ik ergens middenin, in dat deel waarin een verhaal gewoonlijk alleen maar ontwikkelt, en waarin elk verhaal al gauw niets anders doet dan opeenvolgende gebeurtenissen vertellen.

Een zwak punt? Nee. Maar in een leuter-de-leuter-verhaal wordt de lezer afgeleid door het... leuter-de-leuter. De geest wordt beziggehouden doordat hij die lettertjes moet ontleden, en vergeet dat er weinig te zeggen valt.

Of weinig te zeggen lijkt. Want je kunt in een verhaal niet zomaar een brok overslaan en het toch blijven volgen. Doordat deze "Capricornus 12" alleen maar een kijk-album is, valt het wat sterker op. Dat is alles.

Maar nee: "alleen maar een kijk-album" is verkeerd uitgedrukt. Het is een "kijk-en-denk-album".

Zoals we weten stopt Andreas in zijn albums puzzels. Elke tekeningen kan aanwijzingen bevatten over de intrige. Die aanwijzingen worden niet altijd gezegd. Dat is een sterk verschil met bijvoorbeeld de reeks "Death Note", de mangareeks van Ohba & Obata: zij leggen erg veel uit.

Bij Andreas daarentegen mag de lezer het genoegen beleven zelf de puzzelstukjes samen te spronkelen en in elkaar te passen. Onder andere daarom blijven ze bij herlezen boeiend, en hoe langer Andreas' reeksen worden, hoe meer ze bij herlezen bieden.

Het is overigens opvallend dat er zo'n sterk verschil is met "Death Note", omdat Andreas opmerkte dat hij wordt geïnspireerd door manga's. Eén van zijn pesonages heet zelfs Manga. En wie af en toe manga's leest, zal overeenkomsten vinden tussen de Japanse tekenverhalen en het werk van Andreas.

Maar Andreas blijft altijd Andreas. Hij zei ook al eens geïnspireerd te worden door Amerikaanse strips, maar wie zijn oeuvre vergelijkt met de reeks van over de grote plas, merkt meer verschillen dan overeenkomsten.

Overigens sluit dit boek duidelijk aan bij de voorafgaande 12 delen. De woordenloze aanwijzingne, de grafische puzzelstukjes, verwijzen naar eerdere gebeurtenissen. Het is de ineenschakeling van de motieven en leidmotieven die zorgt voor de dramatische hoogtepunten. Net als je denkt: "Dit wordt niks," duikt er een element op waardoor dit ene verhaal stevig in de hele reeks wordt ingeplant, en waardoor Capricornus plots weer in een net verstrikt wordt. De lezer wordt altijd meer herinnerd aan de onopgeloste raadsels van de vorige albums, en Capricornus kan zelfs in de sneeuw niet vluchten voor de hete maanden die vooraf gingen aan zijn reis sinds de dood van Goth.

Meer over Andreas op http://andreas-martens.skynetblogs.be/.

13:14 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: capricornus, fantasy, literatuur, stripverhaal, death note | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

07-11-07

Recensie: De geestenjager, de laatste leerling, door Joseph Delaney

De geestenjager: De laatste leerling, door Joseph Delaney

recensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Toen ik de eerste bladzijden van "De geestenjager: De laatste leerling" door Joseph Delaney las, dacht ik: dit komt me bekend veer.
Maar de naam van de schrijver, Joseph Delaney, zei me niets, net als de titel. Ik kon niets beters bedenken dan in het archief van "De Tijdlijn" te duiken (op gevaar af nooit meer boven te komen :-) ).
In het legendarische laatste dubbelnummer van het blad vond ik maar even drie (!) titels die er iets mee te maken konden hebben:
  • "De magiërsleerling" door Trudi Carnavan, maar dit tweede deel van een reeks was niet waaraan ik terugdacht,
  • "De tovenaarsleerling" door Daniel Hulet, maar dat is een stripverhaal,
  • "Witmantel" door Robert Carter, het derde deel uit zijn reeks "De taal der stenen".
  • Dat zegt op z'n minst hoe vaak het thema van de tovenaarsleerling wordt gebruikt, en voor veellezers is dat natuurlijk lastig. Alhoewel er natuurlijk ook veelvraten zijn die graag nog eens over hetzelfde lezen.
    Het eerste deel van "De taal der stenen" kon wel eens het boek zijn dat in me wakker schoot terwijl ik "De geestenjager: De laatste leerling" aansneed. Ik meen dat het begon met een jongetje dat bij zijn ouders werd weggehaald door een tovenaar, om door hem een gepaste opleiding te krijgen.
    "De laatste leerling" gaat min of meer in dezelfde richting: een vader zoekt werk voor zijn jongste zoon, en hoopt hem te kunnen onderbrengen als leerling van een tovenaar, om precies te zijn: van een geestenjager.
    De kleine is op dat moment 13 jaar, wat ook de leeftijd is waarop in "De taal der stenen" het personage door de magiër wordt weggehaald.
    Maar verder verschillen de boeken nogal.
    Om te beginnen schreef Joseph Delaney "De geestenjager" voor kinderen vanaf een jaar of tien. "Voor wie Harry Potter ontgroeid is," schreef The Times (een wereldberoemd Brits roddelblad). En dat klopt wel een beetje, op voorwaarde dat je vergelijkt met het eerste deel van Harry Potter - die reeks wordt immers gaandeweg volwassener.
    Stilistisch gezien is het wel een vooruitgang op die HP1. HP leidt wat aan overdreven opgewonden gedoe. "De laatste leerling" daarentegen is wat gebalder geschreven, wat de actie ten goede komt. Niet dat het een actieroman is.
    The Times vond het ook écht eng, en inderdaad zijn sommige scènes griezeliger dan je zou verwachten op grond van het eerste hoofdstuk. Het is ook bijwijlen erg spannend.
    Het telt meer dan 250 bladzijden, maar ik was er in één dag tijd doorheen. Het is dus geen zware kost. Delaney heeft enkele boeiende personages gecreëerd. Er kan niet worden beweerd dat zijn verhaal te veel leidt onder simpele goed-kwaad-tegenstellingen, en daardoor lijkt de belofte, "voor wie Harry Potter is ontgroeid", toch wel wat in te houden. In het algemeen is het boek inderdaad van een hoger niveau dan de wat simpele zienswijze op de personages in HP.



    De geestenjager: De laatste leerling, door Joseph Delaney, 2007, Baarn, Uitgeverij De Fontein, geïllustreerd, oorspronkelijk: "The Spook's Apprentice", vertaling: Bies van Ede, 18 x 13 x 3 cm, 270 p's, ISBN 978-90-261-2350-4.
    Prijs:14,95 euro

    20:04 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: fantasy, literatuur, joseph delaney | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

    11-10-07

    Doris Lessing, Canopus in Argos

    Op 21 maart 2007 stuurde ik dit bericht naar de discussielijst detijdlijn@yahoogroups.com:

    "Door een armbreuk kan ik sinds 3 maart 2007 niets anders doen dan lezen.Van de 6 boeken die ik sindsdien heb gelezen, is deze ontegenzeglijk hetbeste:
    "Canopus in Argos: Aechives Re: Colonised Planet 5 Shikasta" door DorisLessing.
    Een waar meesterwerk."

    Door die armbreuk blijk ik nu een Nobelprijs-winnaar Literatuur te hebben ontdekt: Doris Lessing kreeg de Nobelprijs voor literatuur van 2007.
    Er werden ongetwijfeld enkele flessen champagne in het sciencefictionmilieu gekraakt, want Lessing werd als sf-auteur erkend voor haar vijfdelige reeks "Canopus in Argos".
    Doris Lessing slaagt er niet alleen in om duidelijk verschillende personages neer te zetten, maar die personages ook hun eigen manier van spreken te geven, beïnvloedt door hun eigen manier van denken, en dat met grote diepgang.
    Ze reageert in haar boeken doorgaans tegen machtsmisbruik en onderdrukking door welke partij dan ook.

    17:47 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: sciencefiction, canopus in argos, fantasy, literatuur, doris lessing, nobelprijs literatuur 2007 | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

    05-04-07

    Recensie "Modderland" door Paul Stewart en Chris Riddell

    Modderland-trilogie, door Paul Stewart en Chris Riddell

    recensent: Peter Motte

    onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

    De grappige Modderland-trilogie behoort tot de categorie jeugdverhalen waar ook volwassenen zich mee amuseren. Bart belandt per ongeluk in een wereld waar magie bestaat. Spijtig genoeg zijn alle goede tovenaars verdwenen. Waarheen?

    Niemand weet het, en er wordt naarstig - nou ja - gezocht. Bart wordt opgevangen door de meest klungelende tovenaar van de hele bende: Randalf de Wijze. De enige die niet verdween. Waarschijnlijk omdat hij niet genoeg tovenaar is voor de rol van verdwenen tovenaar. En hij is platzak, waardoor Bart het ook niet gemakkelijker krijgt. Onze held verlangt dan ook heftig naar huis, maar wordt op zijn tocht door de tovenaarswereld gelukkig vergezeld door zijn hond, Hendrik. En door de wat eigenwijze maar heus niet domme parkiet Veronica. Al bij al een gevarieerd gezelschap dat nét is opgewassen tegen de taken die Randalf aanneemt om wat geld te verdienen - al of niet ten dienste van de Gehoorde Baron, die van alles probeert om het zijn vrouw naar de zin te maken.

    De zwart-wit-illustraties zijn met fijne pennentrekken neergezet, levendig, verzorgd, duidelijk en fantasievol. Modderland is meer dan een parodie op Middle-Earth. Die referentie plaatst het boek in het genre van de fantasy-epen, en je zou kunnen zeggen dat het scenario in hele grote lijnen op dat van "In de Ban van de Ring" lijkt. De titel van het derde deel, "Krijger zonder vrees", verwijst naar "Jan zonder vrees" en maakt duidelijk dat Paul Stewart uit meer bronnen put dan alleen Tolkien.

    Vertaalster Erica Feberwee slaagde erin om de hele Modderland-trilogie de frisheid, originaliteit en humor te geven van het origineel, Muddle-Earth, een knipoogje naar Middle-Earth, het gebied waarin Tolkiens "In de ban van de ring" zich afspeelt. Humor is erg moeilijk te vertalen, zeker in een boekje dat in hoge mate steunt op een ironisch gebruik van bekende elementen, en dat tegelijk originele motieven inlast.

    Overigens is de Modderland-trilogie niet de enige interessante parodie op een bekend fantasywerk. En ouder voorbeeld is "Tanja Grotter de magische contrabas"*. Het merkwaardige van dat boek is dat het min of meer het tegengestelde doet van de Moddertrilogie. Tolkien zelf heeft gezegd dat "In de Ban van de Ring" voor volwassenen is (en dat het over de dood gaat), terwijl de odderland-trilogie een jeugdboek is. "Tanja Grotter" daarentegen is voor volwassenen, terwijl het voorbeeld, "Harry Potter", voor kinderen vanaf 10 jaar is. Overigens werd "Tanja Grotter en de magische contrabas" door de uitgever van de Nederlandstalige "Harry Potter" beschuldigd van plagiaat, en heeft men zich niet durven verzetten tegen de veroordeling in kort geding. Dat betekent dat met "Tanja Grotter" niet gebeurde wat bijvoorbeeld wel gebeurde voor "De Da Vinci Code", namelijk dat de rechter de betrokken boeken volledig las. Was de zaak ten gronde behandeld, dan had men "Tanja Grotter" niet veroordeeld. Parodieën moeten immers mogen.

    Ondergetekende zat na de eerste twee delen ongeduldig op het derde deel te wachten, waarin eindelijk duidelijk wordt wat er met de verdwenen tovenaars is gebeurd, of Bart terug thuis geraakt, en wat al die theelepels in het boek doen, want er is "één theelepel om allen te regeren, één theelepel om hen te vinden, één theelepel die hen naar het Giegelveld zal brengen en hen zal binden".

    Het is een jeugdroman, geschikt vanaf 10 jaar, maar door de verwijzingen naar andere fantasyliteratuur, boeit hij ook volwassenen. Ondergetekende zat na het eerste deel dan ook ongeduldig op de volgende te wachten. Overigens beperkt het volwassenenamusement zich niet tot verwijzingen naar fantasyliteratuur, zoals blijkt als de Gehoorde Baron een oude liefde ontmmoet. Grappig is ook hoe het gedrag van de personages afwijkt van de fantasy-clichés.De trilogie verscheen eerder in drie delen: "Engelbert de Enorme", "Pas op, draken!" en "Krijger zonder Vrees". Nu zijn ze gebundeld in één kloeke paperback van 470 p's, verkrijgbaar voor een zachte prijs van nog geen 15 euro. Uren leesplezier.

    De lezer krijgt er nog de fijne tekeningen van Chris Riddell bij cadeau. Zij tollen speels over de bladzijden en passen uitstekend bij de humor en fantasie van Stewart. Riddell slaagt er zelfs in boven elk hoofdstuk een ander figuurtje te tekenen dat een bord vasthoudt waarop het hoofdstuknummer staat.

    * "Tanja Grotter en de magische contrabas" door Dmtri Jemets, 2003, Brussel, Roularta Books, genummerde en gelimiteerde editie, vertaling Loes Visser, paperback, 23 x 15,5 x 2 cm, 253 p's, ISBN 90-5466-504-1.
    Prijs: oorspronkelijk 20 euro, maar doordat de veroordeling in kort geding herdrukken verhinderde, zou de zeldzaamheid van het boek de prijs al hebben doen stijgen.

    Modderland-trilogie, Paul Stewart en Chris Riddell, 2007, Baarn, Uitgeverij De Fontein, geïllustreerd, oorspronkelijk: "Muddle-Earth", vertaling: Erica Feberwee, 20 x 12,5 x 3 cm, 162 o's, ISBN 978-90-261-2097-8.
    Prijs:14,95 euro

    17:52 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: literatuur, fantasy, sciencefiction, roman | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

    11-12-06

    Recensie "Donjon: Armageddon" door Sfar en Trondheim

    Donjon Avondschemer: Armageddon, door Sfar en Trondheim

    recensent: Peter Motte

    onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

    Het is al het tiende album of zo van Donjon en de nevenreeksen dat ik lees, maar de tekeningetjes verrassen me nog altijd. Helemaal verwonderlijk is dat niet, want er werken op zijn minst vijf verschillende tekenaars aan mee. Deze voor Armageddon lijken gedetailleerder dan het werk voor De jeugd vliegt uit. Niettemin worden de tekenaars min of meer strak gehouden: ze moeten allemaal in dezelfde stijl werken.

    Die stijl is eenvoudig maar erg efficiënt. Sommigen zullen denken dat je er niet voor moet kunnen tekenen, maar dat is nu net niet het geval. In Armageddon blijkt dat bijvoorbeeld tijdens de berechting van Marvin door zijn soortgenoten.

    Ik vroeg me wel eens af, of ze nog inspiratie genoeg zouden hebben. Dat lijkt ook nog altijd het geval. Deze aflevering leest wel meer dan typische epische fantasy: ze begint als Marvin, bijgenaamd Koning Stof, en zijn metgezellen worden aangevallen door de vijandelijke legers van de Grote Khan. Maar dat is niet meer dan een inleiding om een nieuwe uitgangssituatie te scheppen, waarin Marvin met nieuwe problemen krijgt af te rekenen, bijgestaan door de tovenaar-junk Gilberto en een vleermuisje.

    "Donjon Avondschemer: Armageddon" is het derde deel over de verhalen uit de nadagen van de toren. Er is van een toren (de Donjon uit de titel) helemaal geen sprake meer. Het meest opvallende aan deze aflevering is dat ze helemaal niet op zichzelf lijkt te staan. Als Marvin op het einde voor zich uitstaart over de resten van de verbrokkelde planeet, heb je het gevoel dat dit verhaal nog niet af is. Immers: wat is er gebeurd met Marvin de Rode? Dat het vervolg maar snel komt.

    "Donjon, Avondschemer 103: Armageddon", Joan Sfar, Lewis Trondheim, 2006, Amsterdam, Uitgeverij Luitingh-Sijthoff, oorspronkelijk "Donjon Crépuscule 103, Armageddon", vertaling: Frits van der Heide, gebonden, 22,4 x 20,8 x 0,7 cm, 48 p's, ISBN 90-245-5428-4

    prijs: 9,90 euro

    18:22 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: literatuur, fantasy, stripverhaal | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |