27-07-13

Wat verdient een literaire vertaler?

De vraag wat een literaire vertaler verdient, levert een moeilijke rekenoefening op. Het is immers afhankelijk van de winkelprijs van het boek, de kosten en winsten die eraf gaan voor allerlei tussenpersonen, en wat er uiteindelijk overblijft voor de vertaler. En voor de schrijver. Die is er ook nog. Schijnt het.

Maar een zekere Sandra van de Ven heeft ons wat op weg geholpen door op de blog Boekvertalers er een stukje over te schrijven.

Als voorbeeld nam ze een gemiddelde, uit het Engels vertaalde roman waaraan ze zelf had meegewerkt. Let wel: het voorbeeld geldt voor Nederland, en daar is er een vaste boekenprijs. Echter: de uitgevers kennen daar ook wel wat trucjes om af en toe aan die prijs te morrelen.

De kwestie is: de winkerlprijs is ongeveer 20 euro. Na aftrek van vanalles en nog wat blijft er voor de uitgever zo'n 12 euro over, waarmee hij alle facturen moet betalen die zijn kant opkomen.

Sandra van de Ven gaat dieper in op die facturen, maar wij gooien ze aan de kant en richten ons op de vertaler.

Zoals gezegd nam ze een eigen contract als voorbeeld. Het ging om een psychologische roman met een eerste oplage van 2.500 stuks. Daarvoor ontving ze ongeveer 5.500 euro, wat neerkomt op ongeveer 2,25 euro per exemplaar dat van het boek in de winkel wordt verkocht. Dus zo'n 11,25% van de winkelprijs van het boek.

Daar leren we al één ding uit: een Nederlandse schrijver van een regulier uitgegeven debuut krijgt pakweg 10% van de verkoopprijs van het boek, en dus MINDER dan wat de vertaler krijgt! Eens te meer is dus bewezen dat schrijvers gek zijn.

Maar wat leren we nog?

Dit: Sandra van de Ven beweert dat een gemiddelde vertaler voor zo'n boek (niet extreem lang of moeilijk) drie maanden nodig heeft, en dus eindigt met... ongeveer 1.800 euro per maand. Bruto.

De literaire vertaler is dus minder gek dan de schrijver, maar het scheelt niet veel.

Bovendien zijn sommige vertalers slome duikelaars en doen ze er nog langer over. Waardoor ze eindigen met soms maar 1.400 euro bruto per maand.

Kies een ander beroep.

09:06 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Actualiteit, taal, Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: literaire vertaling, inkomsten van de literaire vertaler | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

22-07-13

Types vertalingen

Types vertalingen



Her en der vind je op internet manieren om vertalingen te typeren, o.a volgens deze tien groepen:

  • Algemene vertalingen

  • Literaire vertalingen

  • Filosofische vertalingen

  • Administratieve vertalingen

  • Commerciële vertalingen

  • ICT-vertalingen

  • Economische vertalingen

  • Financiële vertalingen

  • Juridische vertalingen

  • Medische vertalingen

  • Technische vertalingen



Er kan het een en ander op die indeling wordt aangemerkt, o.a. dat we evengoed het woord "teksten" als "vertaling" hadden kunnen gebruiken. Maar we zullen de typen eerst hieronder toelichten, voor we er eventueel kritiek op hebben.


  • Algemene vertalingen


    Dat is de eenvoudigste en meest gebruikte type vertaling. Maar opgepast: gesproken taal valt er niet onder, omdat gesproken taal wordt vertaald door tolken. Het idee is dat de algemene vertaling geen moeilijke termen of stadhuiswoorden zou bevatten, maar dat het gaat om documenten die gewone mensen kunnen lezen. De vraag is echter of dat soort teksten wel ooit wordt vertaald. Onze ervaring is dat de zogenaamde algemene vertaling nauwelijks voorkomt.



  • Literaire vertalingen


    Hier steken we onze nek uit: we vermelden de literaire vertaling direct na de algemene vertaling, omdat literaire vertalingen de meest voorkomende algemene vertalingen zijn. Literaire teksten zijn de meest verspreide teksten die door een breed publiek moeten kunnen worden gelezen. Al andere hiernavolgende typen vragen altijd om gespecialiseerde vertalers.

    Er bestaan ook moeilijke literaire teksten, maar het publiek daarvoor is vaak te gering om de kosten van een vertaling te verantwoorden, en bovendien spelen sommige van die teksten ingewikkelde taalspelletjes, waardoor ze sowieso moeilijk vertaalbaar zijn en de liefhebbers ze liever in de originele taal lezen.

    Maar wat wel vertaalbaar is, bevat in minstens 90% van de gevallen normale, dagelijkse taal, zodat de grote massa van de literaire vertalingen ook de grote massa van de algemene vertalingen vormt.

    Sommigen denken dat literaire vertalingen het meest geholpen zijn met een vrije vertaling, maar dat klopt niet. Sommigen beweren ook dat de literaire vertaling de hoogste vorm van vertaling is, maar wij vermoeden dat dat idee de wereld in werd geholpen doordat het vooral literaire vertalers zijn die hun zegje over het vertalen doen.

    De hoogste vorm van vertaling is waarschijnlijk de juridische vertaling, omdat er leven en dood kan van afhangen.

    Dat de creativiteit van de vertaler belangrijker zou zijn in de literaire vertaling dan in andere vertalingen, is eveneens een veel gehoorde mythe. Er is geen vertaler die niet elke dag zijn creativiteit nodig heeft om wat in een cultuur is bedacht, naar een andere cultuur over te brengen.

    We weten dat er op die visie veel kritiek zal komen, vooral uit de hoek van de literaire vertalers, maar dat is dan maar zo.



  • Filosofische vertalingen

    Dit plaatsen we vlak na literaire vertalingen, omdat een goede filosofische tekst vaak heel wat literair kunst-en-vliegwerk vereist. De filosoof moet namelijk ideeën tot uitdrukking brengen die nog niet eerder tot uitdrukking werden gebracht, en waar dus nog geen woordenschat voor bestaat. Het probleem voor de vertaler is direct duidelijk.

    Filosofische teksten zijn er van allerlei aard, maar ze zijn geen louter literair spel. Ze vallen immers ook bij de wetenschappelijke teksten. De filosofische tekst hangt dus ergens tussen de literaire en wetenschappelijk-technische teksten in.




  • Administratieve vertalingen


    Zoals "administratief" aangeeft, zijn dit vertalingen nodig voor zakelijke en bedrijforganisaties, en voor managementdocumenten. Maar let wel: die vertalingen worden o.a. gebruikt in handleidingen, en het gaat dus niet louter om teksten die door het management gebruikt worden bij het dagelijkse beheer van de organisatie en in verband met soortgelijke administratie teksten.




  • Commerciële vertalingen


    Dit zijn handelsgerelateerde vertalingen, waaronder alle aanbestedingsdocumenten, handleidingen, zakelijke documenten, rekeningen, correspondentie, rapporten en zelfs commerciële tijdschriften. Het is een gespecialiseerde tak van het vertaalwezen, omdat commerciële vertalers de bedrijfs- en marktterminologie kennen.




  • ICT-vertalingen


    Dit is de vertaling van alles wat met computers en communicatietechnologie te maken heeft. Het zijn onder andere computerhandleidingen, bestanden, helpbestanden, softwarestrings, gidsen, of andere softwarehelpteksten.




  • Economische vertalingen


    Economische vertalingen zijn de vertalingen van teksten in verband met het vak economie. Die vertalingen worden vooral gebruikt in leerboeken.




  • Financiële vertalingen


    Financiële vertalingen omvatten alle onderwerpen in verband met het bankwezen, van de boekhouding tot de beurs en aandelen. Alle vertalingen in verband met financiën vallen hieronder.



  • Juridische vertalingen


    Juridische vertalingen omvatten alle vertalingen nodig in de rechtbank en bij juridische processen. Het gaat over contracten, testamenten, eigendomsakten en andere juridische onderwerpen.

    In rechtbanken is een juridische vertaler altijd nodig, doordat er veel culturele en wetgevende verschillen tussen landen bestaan. In veel gevallen is dan ook een vertaling in beide richtingen nodig.




  • Medische vertalingen


    Medische boeken en handleidingen voor medische instrumenten worden vertaald door een medische vertaler.

    Het belang van de capaciteiten van de vertaler is hiervoor duidelijk: Vertaalbureau MOTTE vertaalde al handleidingen voor hersenchirurgie. We vinden het van een heel ander niveau dan literaire vertalingen.

    Medische vertaling is vergelijkbaar met juridische vertaling door de specifieke terminologie ervan. Het kleinste term inologische verschil kan leiden tot de ergste gevolgen.




  • Technische vertalingen


    Het omvat meestal de vertaling van handleidingen of instructies voor apparatuur en mechanische gereedschappen. Elektronische apparaten, IT-producten, fabrieken, werkplaatshandboeken... daar zijn allemaal vertalingen voor nodig.

    Handleidingen moeten duidelijk zijn voor de gebruiker, en die gebruiker kan een gespecialiseerd vakman zijn, maar evengoed een particulier die een toestel heeft gekocht om in de woonkamer te installeren.

    De specialist-vertaler gebruikt vaak gedetailleerde woordenlijsten, afkomstig van de klant, maar moet die lijsten soms zelf samenstellen.