20-07-09

Recensie: De eerste mens op de Maan, door Rod Pyle

Apollo_11_1e_voetafdrukrecensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Zowat 40 jaar geleden, op 20 juli 1969 (volgens de Europese tijdrekening), landde de eerste mens op de Maan. Een gebeurtenis die mag worden herdacht, en nu verschijnen er dan ook boeken en dvd's, en wordt er extra aandacht aan besteed door websites, kranten, tijdschriften, en radio- en tv-zenders.

Een van de boeken is "De eerste mens op de Maan" door Rod Pyle.De titel is misleidend: het wekt de indruk dat het een biografie van Neil Armstrong is, maar uiteindelijk handelen maar acht pagina's van de 60 over de eerste maanvlucht! Stomme titel, vooral omdat de veel bredere stof van het boek meer mensen zal aantrekken. De oorspronkelijke titel was "Missions to the Moon". Er heeft dus iemand een slechte beslissing genomen.

Het boek zelfs is prachtig uitgevoerd: in kleur, met foto's en tekeningen, met tamelijk beknopte en to-the-point-hoofdstukken over de verschillende etappen naar de Maan, op de Maan, en de periode na de vluchten van de Apollo - want ook de latere gebeurtenissen en de voorbereidingen voor de nieuwe bemande maanreizen komen aan bod.

Het geheel werd uitgebreid met geslaagde reproducties van oorspronkelijke documenten, zoals een weergave van de handgeschreven notities van vluchtleiders tijdens de rampzalige vlucht van Apollo 13, toen er een explosie aan boord was. De uitgave toont documenten die zelden en soms zelfs nooit eerder openbaar werden verspreid, en dat is dan ook het sterkste punt ervan.

Ze bevat zelfs een reproductie van een brief waarin wordt gesteld dat volgens getuigenissen Wernher von Braun een gevaarlijke nazi was.Von Braun was de man die aan de wieg stond van de Saturnus V, de meer dan honderd meter hoge raket waarmee de Apollo-capsule met drie bemanningsleden naar de Maan werd gelanceerd. Von Braun had ook andere Amerikaanse raketten ontworpen, die bijna allemaal afgeleid waren van de V2.

Het boek stelt dat de V2 Von Brauns tweede V-ontwerp was, en de eerste de V1: een met een straalmotor aangedreven onbemand vliegtuigje dat een springlading over grote afstand kon vervoeren, en dat dan ook deed: gedurende de Tweede Wereldoorlog in opdracht van Adolf Hitler. Maar Von Braun heeft de V1 niet ontworpen.

De V2 was een echte raket. Hij kon ook verder vliegen en een zwaardere lading vervoeren. Er stierven 7200 mensen bij de explosies die de V2's bij inslagen veroorzaakten. Er stierven trouwens minstens 20.000 mensen bij de bouw ervan! Allemaal slaven, Joden, Polen en andere gevangen, die door de SS en andere afdelingen van het Nazi-rijk tot de dood werden afgebeuld om de onderaardse fabrieken, opslagruimten, laboratoria, verblijven en controlekamers te bouwen waarin de V1's en V2's werden geboren. Von Braun was lid van de SS.

Omwille van zijn oorlogsverleden wilden de Amerikanen aanvankelijk Von Braun niet inzetten in de ruimtewedloop. Het was pas toen de Russen te veel voorsprong dreigden te krijgen, dat Von Braun en andere Duitse raketgeleerden aan het werk werden gezet.

Raketten werden tijdens WOII en daarna ontwikkeld om bommen over grote afstand te transporteren. De V1 en V2 zijn de voorouders van de huidige kruisraketten en ICBM's. Al op het einde van de jaren 40 was de bedoeling om transportmiddelen te ontwikkelen waarmee over grote afstanden atoombommen konden worden vervoerd.

Daardoor ontstonden langeafstandsbommenwerpers en stealthbommnwerpers, maar raketten hadden enkele voordelen: om te beginnen was je niet in de buurt als dat ding op zijn doel explodeerde. Ten tweede konden ze veel sneller vliegen en waren ze daardoor moeilijker te onderscheppen. Dat je er geen piloot voor nodig had, leverde ook enkele voordelen op: je kon geen tekort aan piloten hebben, en niemand hoefde na het einde van de missie terug te keren. Doordat er geen piloot was, kon je die tuigen ook lichter houden.

Een van de nadelen was dat niemand aan boord de koers kon controleren, dus moest je meer op automatische systemen mogen vertrouwen.

Vandaar het grote belang van de ruimterace: er werden automatische vluchtleidingssystemen en raketten ontwikkeld die voldoende gewicht precies tot op de juiste plek konden brengen.

De inspanningen van Von Braun voor die wapens begon al voor de Tweede Wereldoorlog. Eerst werd hij lid van de nazi-partij, en daarna zelfs van de SS. In dit boek, "De eerste mens op de Maan" van Rod Pyle, wordt er wel een beetje gemakkelijk over dat aspect van Von Braun heen gefietst. Nogal wat Duitsers zegden na WOII dat ze niet wisten wat er in de concentratiekampen gebeurde, en nogal wat Duitsers zullen daarin gelijk hebben gehad. Je kwam tenslotte niet om de vijf kilometer zo'n kamp tegen.

Maar dat Von Braun van niets wist, kan niet. Hij zat er met zijn neus bovenop. Er zijn 20.000 mensen gestorven door het werk om zijn raketten te bouwen. En hij zou niets hebben gemerkt? Dat lijkt me sterk.

Al in de jaren zestig werd Von Brauns rol als SS-officier geminimaliseerd, want dat pastte niet in de propagandaslag die de race naar de Maan was. "De eerste mens op de Maan" neemt die houding gewoon over.

De eerste mens op de Maan, Rod Pyle, 2009, Utrecht, Kosmos Uitgevers bv, oorspronkelijk: "Missions to the Moon", vertaling: Jos Oomens, geïllustreerd in kleur met reproducties van historische documenten als bijlagen, index, bronvermelding van bijlagen en illustraties, en vertaling van de bijgevoegde reproductie van een Russische krantenknipsel, gebonden, oblong, geleved in een casettet met kleurenopdrukken, afmetingen boek: 26,5 x 31 x 3,2 cm, 60 p's, afmetingen casette: 28 x 31 x 3,5; ISBN 978-90-215-4254-6.
Prijs: 39,95 euro

11:56 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in taal | Permalink | Commentaren (0) | Tags: documentaire, recensie, maanlanding, non-fictie, de eerste mens op de maan, rod pyle, 20 juli 1969, maanlandingen, bemande maanlandingen, maanreis, maanreizen | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

18-04-09

Recensie: Take Achttien, door Marco Knauff

take achttienrecensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Marco Knauff heeft al een behoorlijk creatief leven achter de rug.Hij begon als magisch-realistisch schilder, was auteur van sciencefiction- en fantasyverhalen, waarmee hij nota bene in "De Tijdlijn" debuteerde, en trad op als Sinterklaas.

Zijn Sinterklaas-baantjes leverden een boek op. Onlangs voegde hij een bundel toe aan zijn persoonlijke belevenissen in een creatieve sector, namelijk als figurant in films, tv-series, commercials en zelfs voor reclamefoto's.

"Take Achttien" werd een ideale aanvulling op de stapel sterrenboeken die regelmatig verschijnen. Knauff toont ons het filmen van binnenuit, vanaf de set, vanuit de coulissen, en zelfs vanuit de kantine. De afstand tussen wat we op het scherm zien, en wat er in werkelijkheid gebeurt, is soms immens.

Hij benadert het allemaal vrolijk. Figureren is voor hem een hobby. Hij wordt er wel voor betaald, maar weinig. Zelfs zo weinig dat hij sommige opdrachten later niet meer aanvaardde.

Maar dat drukt de pret niet. Als lezer kun je niet anders dan gedurende het hele boek te glimlachen. Knauff beleefde er plezier aan, en dat brengt hij op de lezer over. Het is dan ook prettig en ontspannend lezen.

Je zou verwachten dat iemand die in Nederland figurant is, niet veel te doen heeft. Maar dat idee wordt door "Take Achttien" weggevaagd. Er is meer vraag naar goeie figuranten dan men denkt, en de Nederlandse en Vlaamse tv-zenders maken tenslotte heel wat series van eigen bodem. Die vereisen allemaal figuranten.

Er zijn ook veel internationale productie die op onze grond komen draaien. Daardoor kon Knauff zelfs optreden in "Ocean's Twelve". Wie dus verwacht dat de avonturen van een Nederlandse figurant alleen maar optredens in kleine, onbekende producties beschrijven, heeft het mis. Liefhebbers van Baantjer, Grijpstra en De Gier, en vele andere reeksen zullen zeker aan hun trekken komen.

Bovendien: wat voor de ene productie geldt, geldt ook voor de andere. Wapens die in films en tv-series worden gebruikt, zijn bijna altijd echt. Ze worden dan ook nauwkeurig gecontroleerd om zeker te zijn dat ze niet geladen zijn. Dat is geen overbodige maatregel: in januari 2009 stierf een acteur in de V.S. tijdens een theaterrepetitie omdat het pistool dat iemand tegen zijn slaap drukte, toch geladen was.

Overigens leveren de kleine producties echt niet de saaie verhalen op. "Modern Woodstock" en "Brush with Fate" behoren tot de boeiendste bijdragen van "Take Achttien", en zelfs de teksten over commercials zijn verrassend, zoals "Ballonnen voor de vrijheid".

Wie meer wil weten over film en tv, moet "Take Achttien" hebben gelezen.

In het laatste hoofdstuk worden zelfs de Internet-adressen gegeven van de castingsbureaus die figuranten aannemen. Dat is nog zo'n positief punt van dit boek: het helpt je een hele stap verder als je ook zelf wilt figureren.

"Take Achttien", Marco Knauff, 2008, Uitgeverij Boekenbent, paperback, 155 p's, 21 x 14,7 x &,5 cm, ISBN 978-90-8570-266-6

Prijs: 15,95 euro

13:59 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: take achttien, marco knauff, recensie, film, tv, acteren, figurant, autobiografie, reclamefilmpjes, non-fictie, autobiografisch | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |

16-04-09

Recensie: Keizers van het ijs, door Richard Farr


Robert Falcon Scott in zijn kajuit op de Terra Nova

recensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Met "Keizers van het ijs" kan Richard Farr enthousiasme opwekken voor het onderzoek naar Antarctica.

Antarctica lijkt niets: het is wit, het is koud, en het is groot. Einde verhaal.

Maar Antarctica is ontzettend groot. Wie het continent op een wereldbol vergelijkt met Europa, stelt tot zijn verbazing vast dat Europa zoveel kleiner is, dat hij het moeilijker terugvindt. Qua doorsnede is Antarctica al een stuk groter dan ons werelddeel, maar qua oppervlakte moet het nog heel wat meer zijn, want er zijn veel minder inhammen.

Dus moet Antarctica wel iéts te bieden hebben, en sinds de ontdekking ervan op het einde van de 18e eeuw hebben veel landen en ontdekkingsreizigers dat ook gedacht.

Antarctica werd het laatste onontgonnen continent, en dat startte een wedloop om het in kaart te brengen, en uiteindelijk in bezit te nemen. Zelfs Nazi-Duitsland stuurde er een expeditie heen.

Het barre klimaat van het gebied heeft exploiteren echter altijd zo goed als onmogelijk gemaakt, zodat de belangstelling ervoor meestal louter wetenschappelijk was. Dat die belangstelling er nog altijd is, bewijst de huidige Belgische aanwezigheid, waar men de zaak ecologisch probeert te benaderen. Het nieuwe Belgische zuidpoolstation, de Prinses Elisabethbasis, draait volledig op duurzame energie. De basis heeft vier windturbines en gebruikt ook zonne-energie.

De huidige onderzoekers genieten van een zeker comfort, maar hoe bar de omstandigheden daar zijn, blijkt duidelijk uit "Keizers van het ijs" van Richard Farr.

Farr beschrijft de reis van Robert F. Scott naar de zuidpool in de periode 1910-1913 vanuit het standpunt van de jongste deelnemer, Cherry-Garrard, die bij het vertrek ongeveer 25 jaar oud was.

"Cherry" reisde op Antartica o.a. mee van Cape Evans naar Cape Crozier, waar Bill Wilson eieren van de keizerspinguïn wou halen. Bill wou met de embryo's in die eieren uitzoeken of de keizerspinguïn dicht bij de dinousauriërs stond. Het enige probleem was, dat de keizerspinguïn zijn eieren legt... tijdens de poolnacht!

Dus moesten Cherry, Bill en hun gezel Birdie Bowers tijdens de wekenlange duisternis van de zuidpoolnacht over moeilijk gebied in een onvoorstelbare koude van de ene kant van Ross Island naar de andere kant trekken.

De temperaturen waren laag. Maar getallen zeggen ons niets. Wat ons wel iets zegt, is dat het tijdens windstilte... kouder was dan toen het waaide. Maar als het waait op Antarctica, dan waait het hard. En als het hard waait, is het moeilijker om vooruit te komen.

Wat ons ook iets zegt, is dat de temperatuur soms zo laag was, dat ledematen die er aan worden blootgesteld, binnen 10 seconden bevriezen.

Farr slaagt erin om al die helse details uit het lange verhaal van Cherry te plukken, en zonder overbodige overdrijvingen de volharding van de poolreizigers neer te zetten. Het is een verhaal waarvoor overdrijving niet nodig is. De feiten spreken voor zich: vijf doden, geen enkel paard dat het overleefde, honden die stierven, elke sneeuwscooter ging verloren...

Wit en leeg. Dat lijkt Antarctica. Maar toch verbergt die witheid een hele wereld. Het is een van de wonderlijkste continenten van onze aarde, en tegelijk het gruwelijkste.



Afwerking van het boek: uitstekend:

  • drie kaarten, al hadden we graag een extra kaart gehad om de reis van Cherry beter te kunnen volgen
  • veel foto's, die uiteraard tijdens de reis zelf werden genomen
  • lijsten met de bemanning, de uitrusting en voorraden, en de temperatuur
  • uittreksels uit de laatste brieven die de overleden expeditieleden achterlieten
  • chronologisch overzicht van de reizen van Robert Falcon Scott, Bill Wilson, Shackleton en Roald Amundsen
  • aantekening over scheurbuik en de behandeling ervan
  • een uitvoerige bronnenlijst met de werken geraadpleegd door Richard Farr voor het schrijven en door Jeske Nelissen voor het vertalen.
Dat alles zorgt ervoor dat het werk behalve een spannend boek ook een uitstekende inleiding is op de geschiedenis van de verovering van Antarctica, een continent zo bar dat het alle veroveraars met koude botten terugstuurt.

Ondanks de tragische gebeurtenissen is "Keizers van het ijs" een boeiende avonturenroman voor lezers vanaf 10 jaar, waar ook veel volwassenen plezier aan zullen beleven. Ondanks de tegenslagen blijft het een opbeurend boek, met optimistische personages die uitgroeien tot doodsverachtende helden.


Keizers van het ijs, het waargebeurde verhaal van de jongste deelnemer aan een catastrofale expeditie, Richard Farr, 2009, Baarn (NL), De Fontein, oorspronkelijk: "Emperors of the Ice: A True Story of Survival and Disaster in the Antarctic", vertaling: Jeske Nelissen, gebonden, geïllustreerd met oorspronkelijke foto's en 3 kaarten, 192 p's, 23 x 16 x 2 cm, ISBN 978-90-261-2608-6.
Prijs: 16,95 euro

Een cairn met een kruis erop werd opgericht op de plaats waar de lichamenvan Scott, Wilson en Bowers gevonden werden.


16:51 Gepost door Peter Motte, vertaler van Vertaalbureau Motte in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (0) | Tags: recensie, richard farr, keizers van het ijs, antarctica, non-fictie, robert falcon scott, cherr-garrard, terra nova, cape evans, cape crozier, zuidpool, roald amundsen | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | | Pin it! |  Print | | |